كليات

کليدهاي فشار قوي به منظور قطع و وصل مدار در سيستم هاي فشار قوي به کار مي روند. اين کليدها تجهيزات فشار قوي را به شبكه وصل و يا از شبكه ايزوله ميكنند. کليدهاي فشارقوي بايد بتوانند هر نوع جرياني را اعم از جريان هاي کوچک نظير جريان مغناطيسي ترانسفورماتور بدون بار تا بزرگترين جرياني که ممکن است در شبکه به وجود آيد را از خود عبور دهند. همچنين در حالت قطع نيز بايد بتوانند ولتاژ اعمال شده به کنتاکت هاي کليد را تحمل کنند بدون اين که جرقه اي بين آن ها به وجود آيد.

پاره اي از کليدهاي فشارقوي تنها جهت ايزوله کردن و قطع مکانيکي سيستم ها به کار برده مي شوند ، اين نوع از کليدها توانايي قطع جريان را ندارند. پاره اي ديگر نيز به گونه اي ساخته شده اند که مي توانند جريان هاي عادي و اتصال كوتاه را در كوتاه ترين مدت، قطع و يا وصل كنند. از عمد ه ترين مباحث و مشكلات موجود در اين كليدها، از بين بردن قوس الكتريكي ايجاد شده موقع قطع كليد است.

در موقع قطع كليد بر اثر اختلاف ولتاژ بين كنتاكت ها و ميدان هاي الكتريكي ايجاد شده، محيط اطراف كنتاكتها يونيزه شده و اجازه عبور جريان از يك كنتاكت به كنتاكت ديگر را ميدهد كه باعث ايجاد قوس الكتريكي در كليد ميشود. خاموش نكردن به موقع اين قوس ميتواند باعث صدمه زدن به خود كليد و نيز شبكه اي كه كليد در آن قرار گرفته شود. اين کليدها را مي توان بر اساس مکانيزمي که براي قطع جرقه در نظر گرفته اند به انواع مختلفي دسته بندي کرد که هر يک داراي مزايا و معايب خاص خود مي باشند.

شبکه هاي فشارقوي به دليل سطح ولتاژ بالايي که در آن ها استفاده شده است داراي اهميت ويژه اي هستند به طوري که وقوع هر گونه خطاي احتمالي نظير اتصال کوتاه در آن ها، مي تواند باعث عبور جريان بسيار زيادي از اجزاء شبکه شود که اين امر ممکن است آسيب جبران ناپذيري به تجهيزات استفاده شده در شبکه وارد آورد. از اين رو هر گونه خطاي احتمالي بايد در کوتاه ترين زمان ممکن تشخيص داده شده و حفاظت هاي لازم صورت گيرد. براي اين امر از رله ها استفاده مي شود. رله ها در صورت مشاهده هر گونه خطا، فرمان قطع را براي کليد فشارقوي صادر مي کنند که کليد بايد مدار را در کمترين زمان ممکن قطع کند. قطع سريع و به موقع کليدهاي فشارقوي مي تواند خسارات ناشي از خطا در شبکه را به حداقل برساند.

کليدهاي فشارقوي نيز مانند ساير تجهيزات، جهت صحت عملکرد و اطمينان از کارايي و افزايش عمر آن ها احتياج به مراقبت، نگهداري و بازرسي هاي مرتب دارند. با توجه به اهميت کليدها و نيز هزينه آن ها، اين بازرسي ها از اهميت مضاعفي برخوردار بوده که بايد به صورت مرتب و در بازه هاي زماني مشخص بر روي کليد صورت گيرد.

امروزه انواع كليدهاي فشار قوي در اندازه ها و كاربردهاي متنوعي ساخته شده و به طور گسترده در كارخانجات، صنايع و پست هاي الكتريكي مورد استفاده قرار مي گيرند.

 

 

دسته بندي انواع كليدهاي فشار قوي

كليدهاي فشار قوي برحسب وظايف و ساختمان خود، به انواع مختلف تقسيم ميشوند كه عبارتند از:

١‐ كليد بدون بار يا سكسيونر

٢‐ كليد قابل قطع زيربار يا سكسيونر قابل قطع زيربار

٣‐ كليد قدرت يا دژنكتور

سكسيونر وسيله قطع و وصل سيستمهايي است كه تقريباً بدون جريان هستند. در واقع سكسيونرها وسائل ارتباط دهنده و يا قطع كننده مكانيكي بين سيستمها هستند بدون اين كه مداري را قطع و يا وصل كنند. عمل قطع و وصل سكسيونر بايد بدون جرقه و يا با جرقه ناچيزي صورت گيرد. علت اين امر، مجهز نبودن سكسيونر به وسيله جرقه خاموشكن است.

سكسيونرهاي قابل قطع زير بار، نوعي از كليدهاي فشارقوي هستند كه علاوه بر ايزوله كردن تجهيزات در شبكه فشارقوي، داراي مكانيزمي براي قطع جرقه نيز ميباشد. قدرت وصل اين سكسيونرها معمولا بالاست ولي قدرت قطع آن ها پايين است، لذا اين كليدها براي قطع كردن جريان اتصال كوتاه مناسب  نبوده و براي قطع جريان نامي شبكه استفاده ميشوند.

كليد قدرت يا دژنكتور كليدي است كه ميتواند در موقع لزوم جريان عادي شبكه و در موقع بروز خطا، جريان اتصال كوتاه و جريان اتصال زمين و يا هر نوع جرياني با هر اختلاف فازي را به سرعت قطع كند.

كليدهاي قدرت شامل كليدهاي روغني، كليدهاي كم روغن، كليد هوايي، كليد خلاء و كليد SF6  ميشوند.

در كليدهاي روغني، از روغن فقط به عنوان عايق استفاده ميشود. به گونه اي كه كنتاكتهاي كليد در داخل محفظه اي پر از روغن از هم جدا و يا به هم وصل مي شوند. امروزه اين نوع كليدها تقريبا منسوخ شده اند.

در كليدهاي كم روغن، از روغن فقط به عنوان عايق استفاده نشده بلكه با مكانيزمي كه در آن به وجود آمده از حركت روغن و فشار گازهاي ايجاد شده در اثر حرارت جرقه، براي خاموش كردن جرقه استفاده ميشود. ميزان روغن استفاده شده دراين كليدها كمتر از كليدهاي روغني است. اين نوع كليدها  نيز امروزه در حال منسوخ شدن هستند.

در كليدهاي هوايي مكانيزم اطفاء جرقه در هوا صورت ميگيرد. به طوري كه از محفظه هاي جرقه گير بزرگ براي خاموش كردن جرقه استفاده مي شود. دراين كليدها ممكن است از يك حلقه مغناطيسي و يا يك دمنده براي هدايت جرقه به داخل محفظه جرقه گير استفاده شود.

از گاز هگزافلوئوريد گوگرد به عنوان ماده خاموش كننده جرقه و عايق بين دو كنتاكت در كليد SF 6استقامت الكتريكي بيشتري نسبت به هوا داشته و در نتيجه در موقع قطع كنتاكت ها، استفاده ميشود. گاز SF 6داراي خاصيت عايقي بهتري است. اين كليدها داراي عمر زيادي بوده و احتياج به تعميرات و تستهاي مداوم ندارند.

در نوع ديگري از كليدهاي فشار قوي، جهت جلوگيري از ايجاد جرقه، كنتاكت ها را در يك محفظه خلأ، از هم جدا مي كنند. به همين دليل به آ نها كليدهاي خلأ گفته ميشود. در اين كليدها، به اين علت كه  اطراف كنتاكت ها عنصري جهت يونيزه شدن و ايجاد جرقه وجود ندارد، جدا شدن دو كنتاكت، تقريباً بدون ايجاد جرقه انجام ميشود.

 

سكسیونرهاي غير قابل قطع زير بار

سكسيونرها وسايلي هستند كه جهت ايزوله كردن تجهيزات فشارقوي از شبكه و برداشتن ولتاژ از آ نها به كار برده میشود. اين نوع از كليدها داراي ساختمان بسيار ساده اي ميباشند و در واقع از دوكنتاكت كه يكي ثابت و ديگري متحرك است تشكيل شده اند. موقع قطع كليد، كنتاكت متحرك از كنتاكت ثابت جدا شده و كليد قطع مي شود. در ساختمان سكسيونرها هيچ گونه وسيله قطع جرقه در نظر نگرفته شده است و از اين رو، موقع قطع، نبايد از كنتاكتهاي آن جرياني عبور كند. در صورتي كه كليد در زير بار يعني موقعي كه از آن جريان ميگذرد باز شود، جرقه ايجاد شده موقع قطع كليد، خاموش نشده و ممكن است باعث ذوب شدن كليد و صدمه به شخص شود. از اين رو براي قطع و وصل شبكه هاي زير بار بايد از كليد قدرت يا دژنكتور استفاده كنيم. براي قطع سكسيونر ابتدا بايد كليد قدرت را قطع كرد و سپس سكسيونر را به حالت قطع برد. همچنين در موقع وصل مدار بايد ابتدا سكسيونر را وصل كرد و پس از آن كليد قدرت را وصل نمود. معمولا براي اطمينان از عدم قطع سكسيونر در زير بار، اينترلاك هايي بين كليد قدرت و سكسيونر قرار مي دهند تا نتوان سكسيونر را قبل از قطع و نيز بعد از وصل كليد قدرت، در مدار قرار داد. همچنين ممكن است جهت ايمني بيشتر، در جلوي محلي كه سكسيونر نصب است از محافظ هايي استفاده شود تا امكان نزديك شدن به سكسيونر زير بار وجود نداشته باشد.

در سكسيونرها ممكن است براي قطع سريعتر و بهتر و نيز جلوگيري از ارتعاشات كليد، تيغه متحرك را از چند تيغه موازي بسازند. سكسيونرها در انواع تك فاز، دو فاز و سه فاز ساخته مي شوند كه با قرار  دادن سه سكسيونر تك فاز و دادن فرمان واحد به آن ها مي توان از آن به عنوان يك سكسيونر سه فاز استفاده كرد. فرمان قطع و وصل سكسيونرها ممكن است به صورت دستي و توسط اهرم و يا به صورت موتوري صورت گيرد.

از سكسيونرها ميتوان براي زمين كردن تجهيزات مختلف استفاده كرد. در اين حالت با وصل كليد هر سه تيغه به هم متصل شده و زمين مي شوند. قبل از وصل سكسيونر و اتصال به زمين، بايد دقت نمود تا شبكه قطع باشد و سكسيونر بر روي شبكه برق دار زمين نشود. در اين حالت نيز معمولا اينترلاك هايي براي جلوگيري از اين امر در نظر گرفته ميشوند.

از رايج ترين انواع سكسيونرها، سكسيونر تيغه اي است. دراين نوع از دو تيغه استفاده شده است كه هنگام قطع كليد، تيغه متحرك عمود بر محور كليد قرار مي گيرد.

سكسيونر قابل قطع زيربار

سكسيونر قابل قطع زيربار نوعي از كليدهاي فشارقوي هستند كه مي توانند جريان هاي كم و در حدود  جريان نامي كليد را قطع كنند. اين كليدها نميتوانند جريان هاي زياد اتصال كوتاه را قطع كنند. به همين جهت اغلب به همراه اين كليدها از فيوزهاي فشارقوي براي قطع جريان اتصال كوتاه استفاده ميشود.

قطع و وصل اين كليدها اغلب دستي است، ولي مي توان آن ها را به موتور الكتريكي مجهز كرد و با استفاده از آن فرمان قطع و وصل را صادر كرد.

اين كليدها انواع مختلفي دارند كه مكانيزم عملكرد آن ها نيز متفاوت است. در نوعي از آن ها كنتاكتهاي اصلي از دو استوانه توخالي تشكيل شده اند كه يكي متحرك و ديگري ثابت است. همچنين براي مكانيزم قطع جرقه نيز از دو كنتاكت فرعي استفاده شده است كه يكي به شكل ميله و ثابت و ديگري متحرك كه كنتاكت ميله اي شكل را به صورت گيره نگه ميدارد. در هنگام قطع كليد، كنتاكت متحرك اصلي به سمت پايين حركت م يكند. با حركت آن، كنتاك تهاي اصلي از هم جدا شده ولي كنتاكتهاي فرعي همچنان به هم متصل هستند. در اين حالت فنري كه داخل كنتاكت ثابت اصلي قرار دارد فشرده شده است. با حركت بيشتر كنتاكت متحرك، فنر بيشتر فشرده شده و سرانجام ميله متحرك از داخل گيره خارج شده و با باز شدن فنر، به سرعت از كنتاكت متحرك فاصله می گيرد كه اين امر باعث باز شدن سريع كنتاكتها و قطع جرقه مي شود.

به طوركلي در تمام مواقعي كه نصب سكسيونر و كليد قدرت مقرون به صرفه نباشد و قدرت اتصال كوتاه شبكه به حدي باشد كه بتوان فيوز معادلي براي آن بدست آورد، بهتر است از سكسيونر قابل قطع زيربار استفاده شود. البته به شرطي كه فرمان وصل بسيار سريع كليد موردنظر نباشد چون تعويض فيوزهاي سوخته زمان بر است.

مشخصات فني و عوامل مؤثر بر عملكرد سكسيونرها

هر سكسيونر داراي مشخصات فني زير ميباشد:

١‐ ولتاژ نامي: ولتاژي است كه سكسيونر براي كار در اين ولتاژ طراحي شده است و در موقع قطع، بين كنتاكتهاي آن برقرار مي باشد.

٢‐ جريان نامي: حداكثر جرياني است كه در شرايط كار عادي سكسيونر، مي تواند از آن بگذرد و سكسيونر براي عبور دادن اين جريان طراحي شده است.

٣‐ جريان ضربه اي مجاز : حداكثر جريان ضرب هاي و آني مجازي است كه سكسيونر ميتواند از خود عبور دهد بدون اينكه آسيبي ببيند.

٤‐ ولتاژ ضربه اي مجاز : ولتاژ ضرب هاي و آني مجازي است كه سكسيونر ميتواند تحمل كند بدون اينكه به عايقي آن و يا خود سكسيونر آسيبي وارد شود.

٥‐ جريان قابل تحمل در كوتاه مدت: جرياني است كه در زما نهاي كوتاه ميتواند از سكسيونر عبور كند بدون اينكه به سكسيونر صدمه بزند. مدت زمان در نظر گرفته شده براي عبور اين جريان در ديتاشيت سكسيونر آمده است. اين زمان بيشتر از زمان در نظر گرفته شده براي جريان ضربه اي مجاز است.

٦‐ سطح عايقي يا كلاس عايقي كه بيان گر ميزان استقامت عايق سكسيونر است. اين مشخصه را معمولا با حروف انگليسي نشان ميدهند. هرچه كلاس عايقي بالاتر باشد، عايق قدرت تحمل ولتاژ و حرارت بيشتري را داراست.

سكسيونر قابل قطع زيربار علاوه بر موارد فوق، مشخصات زير را نيز دارا مي باشند:

١‐ جريان قطع مجاز در ضريب قدرت هاي مختلف : حداكثر جرياني است كه سكسيونر مي تواند آن را قطع كند بدون اين كه به آن آسيبي برسد. اين جريان، براي ضريب بارهاي مختلف، متفاوت خواهد بود كه در ديتاشيت يا بدنه سكسيونر توسط سازنده وسيله، ذكر ميگردد.

٢‐ قدرت وصل نامي كليد: حداكثر جرياني است كه يك سكسيونر ميتواند وصل كند بدون اين كه به آن آسيبي برسد.

كليد روغني

در كليد روغني در درجه اول از روغن به عنوان عايق استفاده مي شود و به همين دليل هرچه ولتاژ الكتريكي شبكه بيشتر باشد، حجم روغن داخل كليد نيز افزايش مي يابد. بطوريكه همين حجم و وزن زياد روغن يكي از بزرگترين معايب اين نوع كليد بخصوص در مواقع بروز آتش سوزي است. تعويض و تستهاي مرتب روغن كليد از ديگر معايب اين نوع از كليدها ميباشد.

در اين كليد، كنتاكتها در داخل محفظه اي از روغن قرار دارند. در موقع قطع كليد و جدا شدن كنتاكتها، تراكم ميدان الكتريكي بين كنتاكت ها بقدري زياد مي شود كه باعث شروع جرقه در آن محل مي گردد. در اثر حرارت شديد جرقه، روغن تجزيه شده و ايجاد گاز مي كند كه بصورت حبابي اطراف جرقه را مي پوشاند. گرماي لازم جهت تجزيه روغن از جرقه گرفته مي شود. با جدا شدن هرچه بيشتر تيغه از كنتاكت ثابت و طويل شدن جرقه، حباب گازي نيز بزرگتر و بزرگتر مي گردد و درضمن اينكه مقداري از حرارت صرف بخار كردن و تجزيه روغن مي شود، در اثر ازدياد بيش از حد طول جرقه، قوس مي شكند و جرقه قطع مي شود. از آ نجا كه حجم حباب به وجود آمده بستگي به شدت جرقه و شدت جرقه مستقيماً بستگي به شدت جرياني دارد كه كليد قطع م يكند، بنابراين فضاي خالي روغن بايد در ابتدا متناسب با شدت جريان اتصال كوتاه شبكه باشد. چون درصورتيكه شدت جريان اتصال كوتاه به حدي باشد كه جرقه قبل از رسيدن سطح روغن به زير درپوش منبع خاموش نشود، امكان تركيدن منبع در اثر ازدياد فشار داخلي وجود دارد.

كليد روغني در سال هاي ١٩١٠ تا ١٩٢٥ از متداول ترين كليدهاي فشار قوي با قدرت زياد به شمار كنار زده شده است. SF مي رفت، ولي امروزه توسط كليدهاي مدرن ديگر همانند كليد خلأ و كليد 6

كليد كم روغن

در كليدهاي كم روغن، از روغن فقط به عنوان عايق بين كنتاك تها استفاده نشده بلكه از آن براي ايجاد و به جريان انداختن گاز و قطع جرقه استفاده مي شود. اين كليدها نسبت به كليدهاي روغني داراي حجم كمتر و كارايي و ايمني بيشتري هستند.

در كليدهاي كم روغن، محفظه احتراق كوچك و حجم آن خيلي كم است. در اثر جرقه ايجاد شده، روغن به گازهاي مختلف از جمله هيدروژن تجزيه شده كه اين گازها خاصيت عايقي مناسبي دارند. به علاوه اين كه فشار زيادگاز در اطراف كنتاكت ها خاصيت عايقي آن را بالا مي برد. موقعي كه كنتاكت ميلهاي و متحرك كليد حداقل فاصله لازم را براي خاموش شدن جرقه پيدا ميكند، كانالهاي عرضي باز شده و روغن تازه براي خنككردن و خاموشكردن جرقه به داخل محفظه جريان پيدا ميكند.

مكانيزم عملكرد اين كليدها به صورت فنر شارژ شده است. به اين صورت كه ابتدا فنر توسط اهرم و يا موتور الكتريكي شارژ مي شود. با فشار دادن دكمه وصل بر روي كليد، فنر دشارژ شده و كليد را به وضعيت وصل م يبرد. با فشاردادن دكمه قطع بر روي كليد نيز فنر به طور كامل دشارژ شده و كليد به وضعيت قطع رود. فرما نهاي قطع و وصل كليد را م يتوان از راه دور نيز صادر كرد. براي اين كار از كوي لهاي مغناطيسي استفاده م يشود. بر روي اين كليدها معمولا نشانگري وجود دارد كه ميزان دفعات قطع و وصل كليد را نشان مي دهد.

همچنين سطح روغن داخل مخزن كليد را نيز مي توان با استفاده از نشانگرهاي سطح روغن كه بر روي كليد قرار دارند، مشاهده كرد.

امروزه كليدهاي كم روغن به دلايلي از جمله خطرات ناشي از آتش گرفتن آ نها و نيز احتياج به و خلأ داد هاند. SF تعميرات مداوم، جاي خود را به كليدهاي مدرن نظير 6 برخي از اجزاء اين كليدها را م يتوان به صورت زير نام برد:

١‐ محفظه روغن كه كنتاك تهاي كليد در آن قرار دارند.

٢‐ فنر مكانيزم قطع و وصل كليد كه كنتاك تها را به هم وصل و يا از هم جدا م يكند.

٣‐ موتور الكتريكي كه با استفاده از آن م يتوان فنر كليد را از راه دور شارژ كرد.

٤‐ نمايشگرهاي سطح روغن كليد

٥‐ نمايشگر تعداد دفعات قطع و وصل كليد

٦‐ دكم ههاي قطع و وصل كليد

ها كه براي كنترل بخش هاي مختلف كليد نظير موتور الكتريكي و … به كار برده Limit Switch ‐٧

م يشوند.

٨‐ ترمينا لهاي ورودي و خروجي كليد

٩‐ كوي لهاي مغناطيسي كه براي صدور فرمان قطع و وصل از راه دور مورد استفاده قرار م يگيرند.

كردن كليد Rack out و Rack in ١٠ ‐ پيچ مربوط به

١١ ‐ حلق ههايي كه براي حمل و نقل و بلند كردن كليد روي آن قرار داده شده است.

كليد هوايي

در اين نوع از كليدهاي فشارقوي، نيز مانند بقيه انواع كليدهاي فشارقوي براي خاموش كردن جرقه ناشي از قطع جريان، بايد مكانيزمي در نظر گرفته شود. در كليدهاي هوايي، از محفظههاي جرق هگير بزرگ جهت خاموش كردن جرقه استفاده مي شود. اين محفظه ها از جنس سيليس و يا آزبِست بوده و به صورت مشبك و لايه لايه ساخته مي شوند. جرق هگير، باعث تقسيم جرقه به جرق ههاي كوچكتر شده كه اين جرق هها زودتر خاموش م يشوند. اين كليدها داراي دو نوع كنتاكت هستند. كنتاكت هاي اصلي Arcing كه در شرايط وصل كليد، وظيفه عبور جريان را بر عهده دارند و كنتاكت هاي جرقه زن يا ها كه در لحظه قطع و وصل كليد وظيفه هدايت جرقه به سمت جرقه گير را دارا م يباشند. در contact بعضي از انواع اين كليدها، از يك دمنده و يا يك حلقه مغناطيسي براي هدايت جرقه به داخل جرقه گير استفاده ميشود. در حالتي كه از دمنده استفاده شود، جريان هوا باعث هدايت جرقه به سمت جرقه گير خواهد شد. در حالتي كه از حلقه مغناطيسي استفاده شود ، جريان عبوري از حلقه، نيرويي مغناطيسي ايجاد كرده كه اين نيرو، جرقه را به سمت بالا هدايت مي كند. با اين كار جرقه از داخل محفظه جرق هگير عبور خواهد كرد. در لحظه قطع كليد، ابتدا كنتاكت هاي اصلي كليد از هم جدا شده در حالي ها، بين آنها جرقه Arcing Contact ها هنوز به هم اتصال دارند. با جدا شدن Arcing Contact كه به وجود آمده كه اين جرقه از داخل محفظه جرق هگير عبور كرده و خاموش مي شود. استفاده از ها، همچنين باعث م يشود تا بين كنتاكت هاي اصلي جرق هاي به وجود نيايد و در Arcing Contact نتيجه اين كنتاك تها آسيبي نبينند. در اين كليدها ممكن است از فيوزهاي فشارقوي جهت حفاظت در برابر جريان هاي اتصال كوتاه استفاده شده باشد.

مكانيزم قطع و وصل اين كليدها معمولا به صورت فنر شارژ شده است. بدين صورت كه فنر مكانيزم توسط اهرم و به صورت دستي و يا توسط يك موتور الكتريكي شارژ شده و كليد در وضعيت آماده براي Off بر روي كليد كليد وصل و با فشردن دكمه ON بهر ه برداري قرار ميگيرد. با فشار دادن دكمه كليد قطع مي شود.

در نوعي از اين كليدها، م يتوان از آن به عنوان كليد زمين نيز استفاده كرد. بدين صورت كه پس از بيرو ن آوردن كليد از داخل تابلو، توسط اهرم مربوطه ورودي هاي كليد به هم متصل م يشوند. با جازدن

كليد داخل تابلو، اين ورودي ها زمين شده كه باعث مي شود تا مصر فكننده پشت كليد، از نظر

الكتريكي زمين شود. اين وضعيت توسط صفح هاي در جلوي كليد نشان داده مي شود.

ا زآ نجا كه در اين كليدها جرقه در هواي آزاد خاموش م يشود، كنتاك تهاي كليد بايد مسير زيادي را

طي كنند تا جرقه خاموش شود كه اين يكي از معايب كليدهاي هوايي است. همچنين خاموش كردن

جرقه، گازهاي اضافي توليد م يكند كه اين گازها بايد به طريقي به بيرون راه پيدا كنند. اين كليدها از

و خلأ بزرگتر هستند. بر خلاف ساير كليد هاي فشارقوي، در اين SF نظر ابعاد نيز نسبت به كليدهاي 6

كليدها دسترسي به كنتاك تهاي كليد به راحتي و با برداشتن جرق هگيرها امكا نپذير است.

برخي از اجزاء اين كليدها عبارتند از:

١‐ محفظ ههاي جرقه گير

ها Arcing Contact ٢‐ كنتاكتهاي جرقه زن يا

٣‐ كنتاكت هاي اصلي

٤‐ دكمه قطع كليد

٥‐ دكمه وصل كليد

٦‐ نشا نگرهاي وضعيت قطع يا وصل كليد

٧‐ ترمينا لهاي ورودي و خروجي

٨‐ فيوزهاي فشارقوي

٩‐ شمارشگر تعداد دفعات قطع و وصل كليد

SF كليد 6

اولين بار در سال ١٩٥٦ ساخته و مورد استفاده قرار گرفت. دراين نوع كليدها SF6 كليدهاي فشارقوي

يا هگزا فلوئوريد گوگرد به عنوان خاموش كننده جرقه، عايق بين دو كنتاكت و نگهدارنده SF از گاز 6

ولتاژ استفاده م يشود. اين گاز الكترون هاي آزاد را جذب كرده و ايجاد يون منفي بدون تحرك مي كند.

اين عمل باعث كاهش تعداد الكترون هاي آزاد در گاز شده و درنتيجه مانع ايجاد ابر بهمني الكترون ها،

به ٢ تا ٣ برابر استقامت الكتريكي SF شكست عايق و ايجاد جرقه م يگردد. استقامت الكتريكي گاز 6

هوا مي رسد و در صورتي كه فشار آن به ٣ تا ٥ اتمسفر برسد، استقامت الكتريكي آن ١٠ برابر هوا

خواهد بود. ازنظر شيميايي كاملاً با ثبات است و ميل تركيبي آن خيلي كم و غيرسمي مي باشد و تقريباً

٦ برابر هوا وزن دارد. اين گاز درمقابل حرارت زياد نيز پايدار و غيرقابل اشتعال است. همچنين گاز هگزا

فلوئوريد گوگرد داراي قابليت هدايت حرارتي بسيار زيادي مي باشد. مجموعه اين عوامل باعث مي شود

هم در خاموش كردن جرقه بسيار مؤثر باشد وهم عايق بسيار با ارزشي به شمار رود. به SF تا گاز 6

به عنوان SF دليل مشخصات خوب اين گاز و خاصيت عايقي مناسب آن، حجم تجهيزاتي كه از گاز 6

عايق استفاده م يكنند به مراتب كمتر از تجهيزاتي است كه از عاي قهاي ديگر استفاده م يكنند و به همين

دليل، امروزه استفاده از اين گاز به عنوان عايقي تجهيزات الكتريكي بسيار رايج شده است.

ها و Arcing Contact در اين كليد، از دو نوع كنتاكت استفاده شده است. كنتاك تهاي جرق هزن يا

كنتاك تهاي اصلي. اين كنتاكت ها به شكل لوله ساخته شده اند كه در درون يكديگر قرار مي گيرند. موقع

قطع كليد،كنتاك تهاي متحرك به سمت پايين حركت م يكنند. ابتدا كنتاكت متحرك اصلي از كنتاكت

ثابت اصلي جدا مي شود. در اين حالت كنتاكت هاي جرق هزن به هم متصل بوده و بنابراين جرقه اي در

كليد ايجاد نمي شود. با پايين آمدن كنتاكت متحرك، گاز در محفظه پاييني فشرده شده كه باعث باز

شدن شير رابط و ه مفشار شدن محفظ ههاي بالايي و پاييني م يشود.

با پايين آمدن كنتاك تهاي متحرك، كنتاكت هاي جرق هزن از هم جدا شده و جرقه ايجاد م يشود. در

مقاومت د يالكتريكي خود را باز يافته و جرقه SF جريا نهاي كم، با عبور جريان از صفر ولتاژ، گاز 6

خاموش م يشود. در جريان هاي اتصال كوتاه، فشار گاز درون محفظه بالايي بر اثر جرقه بالا رفته و شير

رابط را م يبندد. با عبور جريان اتصا لكوتاه از صفر، اين گاز از طريق نازل از محفظه خارج شده و جرقه

مقاومت دي الكتريك خود را باز يافته و مانع از SF را خاموش م يكند. در حالت قطع كليد، گاز 6

جرق هزدن دو كنتاكت م يشود.

را م يتوان حجم كوچك كليد، وزن سبك، عدم خوردگي تجهيزات كليد به دليل SF از مزي تهاي كليد 6

قطع سريع جرقه، طول عمر زياد ، عدم احتياج به تعميرات و تس تهاي مداوم ،SF ميل تركيبي كم گاز 6

و… را نام برد.

بر روي اين كليدها، معمولا وضعيت قطع و وصل بودن كليد، و وضعيت فنر مكانيزم از لحاظ شارژ بودن

توسط نشا نگرهايي مشخص مي شود. تعداد دفعات قطع و وصل كليد نيز معمولا توسط يك شمارشگر

نشا ن داده م يشود. براي اين كليدها معمولا دو كليد فشاري جهت وصل و قطع كليد در نظر گرفته شده

است. در بسياري از انواع اين كليدها، مكانيزم قطع و وصل به صورت فنر شارژ شده است. در اين نوع

كليدها، براي قطع يا وصل كليد بايد فنر مكانيزم شارژ شده باشد. فنر موقع وصل كليد توسط يك اهرم

شارژ شده و در هنگام قطع كليد دشارژ مي شود. مي توان اين كليدها را با يك موتور الكتريكي كوچك

مجهز كرد تا بتوان فنر مكانيزم را به طور اتوماتيك شارژ كرد. همچنين براي صدور فرمان قطع و وصل

از راه دور، كليد را م يتوان با رله هاي موازي مجهز ساخت.

را امروزه در دو نوع ثابت و كشويي توليد مي كنند. طراحان بسته به كاربرد و محل SF كليدهاي 6

استفاده از يكي از اين دو نوع استفاده م يكنند. در نوع كشويي، كنتاك تهاي كليد از طريق بوشين گها به

كردن Rack out و Rack in با سبارهاي موجود در انتهاي پانل متصل مي شوند. در اين حالت امكان

كليد به راحتي وجود دارد.

به اين شرح است: SF برخي از اجزاء كليد 6

كه كنتاكت هاي كليد در آن قرار گرفته اند. SF ١‐ محفظة گاز 6

٢‐ ترمينا لهاي ورودي و خروجي كليد

٣‐ دكمه قطع كليد

٤‐ دكمه وصل كليد

٥‐ نشانگر وضعيت وصل و قطع كليد

٦‐ نشانگر وضعيت شارژ فنر

٧‐ شمارشگر تعداد دفعات قطع و وصل كليد

٨‐ اهرم مربوط به شارژ فنر كليد

٩‐ قفل كليد كه با استفاده از آن م يتوان كليد را قفل كرد تا ديگران اجازه وصل يا قطع آن را نداشته

باشند.

كه در بعضي ازانواع وجود دارد. SF ١٠ ‐ نشانگر فشار مخزن گاز 6

فيوزهاي فشارقوي كه براي حفاظت در برابر جريا نهاي زياد اتصال كوتاه استفاده شد هاند

_كليد خلأ

با توجه به اينكه اصولاً الكترون هاي آزاد باعث هدايت جريان و ايجاد قوس الكتريكي در عايق ها مي

شوند، لذا در خلاء كامل به علت عدم وجود عناصر حامل الكتريسيته يعني الكترون ها، جدا شدن دو

كنتاكت فلزي جريا ندار تقريبا بدون ايجاد جرقه انجام مي گيرد. در واقع خلأ بهترين نوع عايق

الكتريسيته است. با توجه به اين اصل، كليدهايي ساخته شده اند كه كنتاكت هاي آن در خلأ از هم جدا

مي شوند. در اين كليدها كنتاكت هاي كليد داخل يك كپسول خلأ قرار گرفته اند كه فشار هواي داخل

اين كپسول بين ٠,٠١ تا ٠,٠٠١ فشار اتمسفر است. جنس اين كپسول آلياژي از فولاد، كروم و نيكل

است كه داخل يك محفظه سراميكي قرار داده شده است. جنس كنتاك تهاي كليد در عملكرد كليد

بسيار مؤثر است. بهترين آلياژي كه براي اين منظور توليد شده، تركيبي از كروم و مس است.

به طور كلي به دليل ناهمواري هاي ميكروسكوپيكي كه در سطح كنتاك تهاي يك كليد وجود دارد، اين

كنتاك تها هي چ گاه به طور كامل با هم تماس ندارند بلكه درنقاط خاصي اين تماس صورت مي گيرد. با

فاصله گرفتن كنتاك تها، اين نقاط تماس از هم جدا شده و با عبور جريان از آ نها، مقداري از فلز

كنتاكت ها تبخير شده و تشكيل پلاسما م يدهد. اين پلاسماي بخار با دور شدن كنتاكت ها ادامه داشته

و باعث ادامه عبور جريان و ايجاد قوس الكتريكي مي گردد.

به محض عبور جريان از اولين صفر، پلاسماي بخار از بين م يرود و ذرات فلز جدا شده از كنتاكت ها

دوباره جذب كنتاكت ها مي شوند. درنتيجه فضاي خالي بين دو كنتاكت كه اكنون فاقد الكترون هاي آزاد

است برگشت ولتاژ را بخوبي تحمل كرده و جرقه خاموش م يشود.

محيط اطراف كنتاكت ها ظرف مدت كمتر از ١٠ ميل يثانيه پس از اولين صفر جريان، استقامت الكتريكي

خود را به طور كامل باز يافته و مي تواند براي عملكرد بعدي كليد آماده شود. به همين دليل كليدهاي

خلأ براي عملكرد پشت سرهم و پي در پي بسيار مناسب هستند.

به علت فشار خيلي كم داخل كپسول فاصله دو كنتاكت كليد خلاء در حالت قطع براي ولتاژ تا ٣٠

كيلوولت خيلي كم و در حدود ٢٠ ميل يمتر است. بنابراين به علت كوچك بودن طول جرقه و هدايت

خوب پلاسما و كوتاه بودن زمان جرقه كه از ٦٠ ميلي ثانيه تجاوز نمي كند، انرژي قوس الكتريكي در

اين كليد خيلي كوچكتر از كليدهاي مشابه ديگر است.

كليدهاي خلاء امروزي به خاطر دارا بودن مزايايي از قبيل دوام زياد، احتياج به تعمير و مراقبت كم،

امكان قطع و وصل سريع و مكرر، عدم آلودگي سطح كنتاك تها و اكسيد نشدن آن ها در شبكه هاي

فشارقوي تا ٣٠ كيلوولت و بخصوص براي وصل شبكه هاي خازني، بسيار مناسب م يباشند.

بر روي اين كليدها، معمولا وضعيت قطع و وصل بودن كليد و وضعيت فنر مكانيزم از لحاظ شارژ بودن

توسط نشا نگرهايي مشخص مي شود. تعداد دفعات قطع و وصل كليد نيز معمولا توسط يك شمارشگر

نشا ن داده مي شود.

در بسياري از انواع اين كليدها، مكانيزم قطع و وصل به صورت فنر شارژ شده است. در اين نوع كليدها،

براي قطع يا وصل كليد بايد فنر مكانيزم شارژ شده باشد. فنر توسط يك اهرم شارژ شده و كليد آماده

كليد Off بر روي كليد، كليد وصل و با فشردن دكمه ON وصل شدن م يشود. با فشار دادن دكمه

قطع م يشود. م يتوان اين كليدها را با يك موتور الكتريكي كوچك مجهز كرد تا بتوان فنر مكانيزم را به

طور اتوماتيك و از راه دور شارژ كرد.

در بعضي از انواع كليدهاي خلأ مكانيزم قطع و وصل به صورت مغناطيسي است. بدين صورت كه براي

قطع و وصل كليد از دو كويل استفاده شده است كه با وصل ولتاژ به آ نها آهنربا شده و باعث قطع و يا

وصل كليد م يشوند.

كليدهاي خلأ را امروزه در دو نوع ثابت و كشويي توليد ميكنند. طراحان بسته به كاربرد و محل استفاده

از يكي از اين دو نوع استفاده مي كنند. در نوع كشويي، كنتاكت هاي كليد از طريق بوشينگ ها و چنگك ها

Rack out و Rack in به باس بارهاي موجود در انتهاي پانل متصل مي شوند. در اين حالت امكان

كردن كليد به صورت دستي به راحتي وجود دارد.

برخي از اجزاء كليد خلأ به اين شرح است:

١‐ كپسول خلأ كه كنتاکتهاي كليد داخل آن قرار دارد.

٢‐ فيوزهاي فشارقوي كه براي حفاظت در برابر جريان هاي اتصال كوتاه استفاده شد هاند.

٣‐ ترمينا لهاي ورودي و خروجي كليد

٤‐ فنر مربوط به مكانيزم شارژ كليد

٥‐ دكمه قطع كليد

٦‐ دكمه وصل كليد

٧‐ نشانگر وضعيت قطع و وصل كليد

٨‐ نشانگر مربوط به وضعيت شارژ كليد

٩‐ شمارشگر تعداد دفعات قطع و وصل كليد

١٠ ‐ اهرم مربوط به شارژ فنر كليد

١١ ‐ كنتاكتهاي كمكي كه همراه با پلهاي كليد عمل مي كنند.

١٢ ‐ رله شانت جهت وصل كليد از راه دور كه م يتواند u1576 براي كليد درنظر گرفته شود.

١٣ ‐ رله شانت جهت قطع كليد از راه دور كه در صورت نياز ميتوان روي كليد نصب كرد

١٤ ‐ رله افت ولتاژ كه فرمان قطع كليد را در ولتاژهاي پايين صادر م يكند.

١٥ ‐ موتور الكتريكي كه براي شارژ فنر كليد مي تواند استفاده شود.

مشخصات فني و عوامل مؤثر بر عملكرد ديژنكتورها

١‐ استاندارد مورد استفاده در طراحي كليد: مشخصات كليدهاي شاخته شده بايد با استانداردهاي

مربوط به ساخت كليد منطبق باشد. استاندارد رعايت شده در ديتاشيت و بر روي بدنه كليد ذكر

م يشود.

٢‐ ولتاژ نامي بهر هبرداري: ولتاژي است كه در شرايط كار عادي كليد و در وضعيت قطع، بين دو

كنتاكت آن برقرار است. كليد براي كار در اين ولتاژ طراحي شده است. اين مشخصه به همراه جريان

نامي، عملكرد كليد و تس تهاي مربوط به آن را مشخص م يكند.

٣‐ ولتاژ نامي عايقي : حداكثر ولتاژي است كه عايق يك كليد مي تواند تحمل كند و تس تهاي

د يالكتريك كليد با توجه به اين ولتاژ انجام م يگيرد.

٤‐ ولتاژ ضرب هاي قابل تحمل: حداكثر ولتاژ لحظه اي با شكل و پلاريته مشخص است كه كليد مي تواند

آن را در شرايط مشخص شده بدون صدمه ديدن تحمل كند.

٥‐ فركانس نامي: فركانسي است كه در زمان طراحي، براي كليد در نظر گرفته شده و كليد براي كار

در اين فركانس طراحي شده است.

٦‐ جريان نامي كليد: جرياني است كه در شرايط كار عادي كليد از كنتاك تهاي آن مي گذرد و كليد

براي عبور دادن پيوسته اين جريان طراحي شده و توسط سازنده ارائه مي شود. اين جريان ممكن است بر

حسب ولتاژ استفاده شده براي كليد و يا دماي محيط، تغيير كند.

٧‐ قدرت قطع نامي كليد: حداكثر جرياني است كه يك كليد م يتواند در شرايط مشخص شده توسط

و پيك جريان در RMS سازنده قطع كند، بدون اين كه به آن آسيبي برسد. مقدار اين جريان بر اساس

ديتاشيت كليد آورده مي شود. قدرت قطع كليد بر مبناي توان قابل قطع توسط كليد و با واحد ولت آمپر

نيز بيان م يشود.

٨‐ جريان قابل تحمل در كوتاه مدت:  جرياني است كه در زما نهاي كوتاه م يتواند در حالت وصل از

كليد عبور كند بدون اينكه به كليد صدمه بزند. اين جريان معمولا بسيار بيشتر از جريان نامي كليد

است. مدت زمان در نظر گرفته شده براي عبور اين جريان توسط سازنده ذكر مي شود.

٩‐ قدرت وصل نامي كليد: حداكثر جرياني است كه يك كليد م يتواند در شرايط مشخص شده توسط

و RMS سازنده، وصل كند بدون اي نكه به آن آسيبي برسد. مقدار اين جريان ممكن است بر اساس

پيك جريان در ديتاشيت يا بدنه كليد آورده شود. قدرت وصل كليد بر مبناي توان قابل وصل توسط

#

٢ برابر / كليد و با واحد ول تآمپر نيز بيان مي شود. با توجه به استانداردها، قدرت وصل كليد تقريبا ٥

قدرت قطع كليد است.

١٠ ‐ مدت زمان لازم براي باز شدن كنتاكت ها: اين زمان از لحظه صدور فرمان تريپ تا باز

شدن كنتاكت ها از يكديگر محاسبه مي شود. اين زمان بوسيله رله هاي تأخيري در كليد قابل تنظيم

است.

١١ ‐ مدت زمان جرقه: اين زمان از لحظه شروع جرقه تا زمان خاموش شدن كامل آن محاسبه

م يشود.

١٢ ‐ مدت زمان قطع كليد: اين زمان از لحظه صدور فرمان تريپ تا خاموش شدن كامل جرقه

٠ ثانيه مي رسد. / محاسبه مي شود. در كليدهاي مدرن امروزي اين زمان به ٠٥

١٣ ‐ مدت زمان وصل كليد: زماني است كه از لحظه صدور فرمان وصل، لازم است تا

كنتاك تهاي كليد كاملا بسته شوند.

عوامل محيطي مؤثر بر كاركرد كليد را م يتوان به صورت زير دانست:

١‐ دماي محيط: معمولا كليدها براي محدوده دمايي مشخصي طراحي و ساخته م يشوند. دماي محيطي

كه كليد در آن قرار دارد، نبايد از يك حد مشخص بالاتر و يا پايين تر باشد. اين تغيير دما م يتواند تأثير

نامطلوب روي عايقي كليد و مواد خامو شكننده جرقه داشته باشد.

٢‐ رطوبت : رطوبت زياد محيط اثر نامطلوبي روي عملكرد و عمر مفيدكليد مي گذارد. اين عامل ارتباط

تنگاتنگي با دماي محيط دارد. براي دماهاي پايي نتر، كليد تحمل رطوبت بيشتري دارد. در كليدهاي

روغني، رطوبت نقش تعيي نكنند هاي در كيفيت عايقي روغن و در نتيجه كيفيت عملكرد كليد دارد. به

علاوه اي نكه رطوبت زياد باعث اكسيد شدن اجزاء فلزي كليد مي شود.

٣‐ فشار هوا يا ارتفاع نصب كليد: فشار از عوامل ديگري است كه روي عملكرد كليد تأثير دارد. با

افزايش ارتفاع از سطح دريا، از فشار هوا كاسته شده كه م يتواند براي عايق بيروني كليد مشكل ساز

باشد. كليدها معمولا براي كار در ارتفاع مشخصي از سطح دريا و يا فشار هواي مشخص طراحي

م يشوند.

٤‐ آلودگي محيط: معمولا براي كليدها كلاس يا درجه آلودگي تعريف مي شود. كليد ممكن است در

محي طهاي آلوده عملكرد مناسب نداشته باشد. آلودگي زياد باعث خورده شدن اجزاء فلزي كليد و نيز

كاهش خاصيت عايقي كليد مي شود كه در نتيجه، كاهش عمر مفيد كليد و عدم عملكرد صحيح آن را

در پي خواهد داشت.

داخل مخزن از عوامل تعيي نكننده در كاركرد كليد u1575 است. SF فشار گاز 6 ،SF در مورد كليدهاي 6

كاهش فشار گاز باعث كاهش خاصيت عايقي آن شده كه مي تواند در عملكرد كليد تأثير نامطلوب

بگذارد. كيفيت، رطوبت و غلظت روغن نيز در نقش عايقي روغن و در نتيجه در عملكرد كليدهاي

روغني تأثير به سزايي دارد.

كليدهاي قدرت كشويي و ثابت

اغلب كليدهاي قدرت مورد استفاده در صنايع، در دو نوع ثابت و كشويي ساخته مي شوند. در نوع ثابت،

كليد بر روي سازه مربوطه به صورت ثابت و غير قابل تغيير نصب مي شود و قابليت جابجايي نسبت به

مكان نصب خود را ندارد. در انواع كشويي كليد در داخل تابلو فشارقوي روي يك ريل قرار مي گيرد.

كليد در اين حالت داراي چرخ هايي است كه حركت آن را روي ريل تابلو ممكن م يسازد. اين نوع

شدن را دارا مي باشند. در حالتي كه از اين نوع كليدها Rack out و Rack in كليدها به راحتي قابليت

استفاده شده باشد، به سكسيونرهاي ايزوله كننده در يك يا دو طرف كليد احتياجي نيست. كليد پس از

قطع شدن از جاي خود بيرون كشيده شده و به اين طريق اتصال كليد با شين اصلي قطع م يشود و

م يتوان تست ها يا تعميرات لازم روي كليد را به راحتي و با ايمني زياد انجام داد.

در انواع كليدهاي ثابت، براي تعمير يا انجام تست روي كليد، بايد كليد به نوعي از شين اصلي كه كليد

به آن متصل شده است، ايزوله شود. با قطع كليد اين ايزولاسيون صورت نمي گيرد و كليد هنوز به شين

اصلي كه بر قدار است متصل است كه در نتيجه كار كردن روي اين كليد ممكن است خطرناك و

حادث هآفرين باشد. در اين حالت در يك طرف و يا در حالتي كه شبكه از دو سو تغذيه مي شود در دو

طرف كليد قدرت ممكن است از سكسيونر استفاده شود. براي انجام تعميرات روي كليد، ابتدا كليد را

قطع كرده و سپس سكسيونرهاي اطراف كليد را باز مي كنيم. در اين حالت كليد از شين اصلي ايزوله

م يشود و مي توان تعميرات لازم روي كليد را انجام داد.

كليدهاي ثابت و كشويي از لحاظ ساختمان و عملكرد شبيه يكديگر هستند و تنها تفاوت آن ها در

چگونگي نصب آن است. در صنعت استفاده از كليدهاي كشويي راي جتر از كليدهاي ثابت است.

Substation اتا قهاي نصب كليدهاي فشارقوي يا

كليدهاي قدرت را معمولا داخل سلول هايي فلزي به نام پانل فشارقوي نصب م يكنند. كليد به همراه

مجموعه تجهيزات جانبي مورد استفاده از جمله مدارات و تجهيزات كنترل و تجهيزات حفاظتي مانند

رل هها و فيوزها در داخل پانل ها نصب م يشوند. هر پانل مربوط به يك بخش از شبكه و يا يك وسيله

مشخص نظير ترانس يا الكتروموتور است. معمولا پان لهاي مربوط به يك بخش يا يك وسيله را كنار

همان وسيله نمي گذارند. بلكه كليه پان ل هاي موجود در يك سايت را داخل يك اتاق مخصوص به نام

علاوه بر پانل هاي فشار قوي، پانل هاي Substation و به صورت مجزا قرار مي دهند. در Substation

مربوط به شبكه فشارضعيف نيز وجود دارد. به لحاظ آيين نام ههاي جديد ايمني، بايد اين دو بخش با

استفاده از پارتيشن از هم جدا شده باشند. معمولا شين اصلي برق رساني وارد اين اتا ق شده و كليدها به

اين شين متصل شده اند. از آ نجا كه فقط افراد مشخص و آموزش داده شده حق دسترسي به اين اتاق

را دارند، امكان قطع و وصل كليدها توسط افراد غير مسئول وجود ندارد. اين امر جهت حفاظت و ايمني

بيشتر در شبك ه لازم است. در داخل اين اتاق، تابلوها به صورت پشت سرهم قرار گرفت هاند و بر روي هر

در داخل Substation هر SingleLine يك مشخص شده است كه مربوط به كدام بخش است. نقشه

نيز تابلويي در Substation آن نصب شده است. همچنين جهت نگهداري ابزار مورد استفاده در داخل

نظر گرفته شده است. شرايط كاري مناسب براي كليدها بايد در داخل اين اتاق برقرار باشد. از آن جمله

م يتوان دماي محيط، رطوبت محيط، آلودگي و… را نام برد. در صورت عدم استفاده از اين اتاق ها امكان

برقراري اين شرايط براي همه كليدها بسيار دشوار خواهد بود. از آ نجا كه موقع قطع و وصل كليدها،

امكان خرابي كليد و در نتيجه آتش سوزي، انفجار و… وجود دارد اين اتا قها بايد داراي سيست مهاي

ها بايد از لحاظ روشنايي و تهويه Substation حفاظتي مناسب در برابر حوادث احتمالي باشند. همچنين

نيز در شرايط مساعدي باشند.

ها بايد رو به بيرون باز شود تا در موقع حادثه، بتوان به سرعت از محيط خارج شد. Substation درب

باشد تا از وزش باد به داخل ساختمان جلوگيري به Blast Proof همچنين ساختمان اين اتاق ها بايد

عمل آيد.

را مي توان به صورت زير نام برد: Substation به طور كلي اجزاء يك

١. پان لهاي مربوط به اجزاء و تجهيزات مختلف شبكه: در صنايع تابلوهاي فشارقوي u1585 را براي كنترل،

حفاظت و روشن و خاموش كردن تجهيزات مختلف نظير موتورهاي الكتريكي مورد استفاده قرار

Motor يا MCC م يدهند. در صورتي كه اين تابلو ها مربوط به موتورهاي الكتريكي باشند به آن ها

گفته م يشود. Control Centre

هدف از اين بخش استفاده تأمين برق بدون وقفه و مطمئن براي سيستم هاي :Inverter ٢. مبدل يا

حساس كنترل، حفاظت و… م يباشد.

اين اتاق محل نگهداري باتري هاي مورد استفاده براي اينورتر و :Battery room ٣. اتاق باتري يا

محسوب مي شود ولي درب آن از بيرون باز Substation مدارات كنترل است. گرچه اين اتاق جزئي از

م يشود و به دليل وجود گاز قابل اشتعال از وسائل برقي ضد انفجار در آن استفاده م يشود.

اين بخش براي شارژ كردن باتر يها مورد استفاده :Battery charger ٤. شارژ كننده هاي باتري يا

قرار م يگيرد.

٥. تابلوها و سيستم روشنايي

٦. سيستم تهويه

ها و خطرات ناشي Substation ٧. سيستم اعلام و اطفاء حريق: به دليل احتمال بالاي وقوع حادثه در

ها را با سيستم هاي اطفاي حريق مناسب مجهز مي كنند. در Substation از آن، معمولا

جهت حفاظت در برابر حريق استفاده م يشود. CO هاي جديد از گاز 2 Substation

كردن كليدهاي فشارقوي Rack-In و Rack-Out شناخت مراحل و توانايي

كردن يك كليد فشار قوي، معمولا به دو منظور صورت م يگيرد. در Rack-out و Rack-in عمل

درجه اول در مواقعي كه بخواهند بر روي شبكه متصل به كليد مثلا موتورها يا كاب لهاي ارتباطي

تعميراتي صورت دهند، پس از قطع كليد فشار قوي، جهت ايمني بيشتر آن را از محل اصلي خود خارج

كرده و براي وصل كليد نيز ابتدا آن را داخل تابلو جازده و سپس كليد را وصل مي كنند. براي اين

منظور احتياج به خارج كردن كامل مجموعه كليد از داخل تابلو نيست بلكه آن را به ميزاني كه روي

Rack- و Rack-in وضعيت تست قرار بگيرد، به جلو هدايت م يكنند. علاوه بر اين ممكن است عمل

كردن به منظور خارج كردن كامل كليد از داخل تابلو و تعمير يا تعويض آن صورت گيرد. out

چگونگي خارج كردن و وارد كردن انواع كليدهاي فشارقوي در تابلو، به تابلويي كه كليد داخل آن قرار

كردن يك كليد، ابتدا آن را به حالت قطع م يبريم. Rack out گرفته و سازنده كليد بستگي دارد. براي

در اين حالت لام پهاي نشانگر، وضعيت قطع كليد را نشان مي دهند. معمولا در كليدها از

كرد. پس از آن كليد را به Rack out ، اينترلا كهايي استفاده شده تا نتوان كليد را قبل از قطع كردن

سمت بيرون تابلو كشيده تا در حالت تست قرار گيرد. براي اين امر در بعضي از كليدها ممكن است از

يك پيچ استفاده شده باشد كه با پيچاندن آن در خلاف جهت عقرب ههاي ساعت، كليد به سمت جلو

حركت كرده و در حالت تست قرار مي گيرد. قرار گرفتن كليد در حالت تست را از روي نشانگرهايي كه

معمولا در زير ريل كليد قرار دارند م يتوان تشخيص داد. در اين حالت ترمينا لهاي اصلي كليد از

با سبار جدا شده ولي مدارت فرمان و كنترل ه مچنان وصل هستند.

در حالتي كه بخواهيم كليد را تعويض و يا تعمير كنيم بايد مجموعه كليد را از داخل تابلو بيرون آوريم.

در صورتي كه محل نصب كليد نسبت به زمين داراي ارتفاع باشد، از بالابر دستي براي پايي ن آوردن

كليد استفاده م يشود. همچنين اگر طراحي كليد به گونه اي است كه با خارج كردن آن، اتصال مدارات

كنترل خود به خود قطع نم يشود، قبل از خارج كردن كليد، اين اتصالات را قطع م يكنيم. براي كليدها

معمولا ضام ن هايي در نظر گرفته شده اند كه بدون رها كردن آن ها، كليد نمي تواند از تابلو خارج شود. با

آزاد كردن اين ضام نها م يتوان كليد را به سمت بيرون از تابلو هدايت و آن را خارج كرد. در بالابرهاي

دستي، براي جلوگيري از حركت كليد بر روي آن از يك ضامن استفاده شده كه پس از قرار دادن كليد

روي بالابر بايد اين ضامن را در وضعيت مناسب قرار داد تا امكان حركت كليد روي بالابر وجود نداشته

باشد.

Rack out كردن آن، كليه مراحل انجام شده براي Rack in براي وارد كردن كليد در داخل تابلو و

كليد را از انتها به ابتدا انجام مي دهيم. بدين صورت كه كليد را روبروي تابلو قرار داده، ضامن ها را در

وضعيت مناسب گذاشته و كليد را به آرامي از روي ريل مربوطه به داخل تابلو هدايت م يكنيم تا كليد

در وضعيت تست قرار گيرد. در صورت لزوم، اتصالات مربوط به مدارات كنترل و فرمان را وصل

م يكنيم. براي قرار دادن كليد در حالت بهره برداري، آن را به داخل تابلو هدايت كرده تا ترمينا لهاي

كليد با با سبار اتصال برقرار كنند. در اين حالت كليد آماده بهر هبرداري است.١

آشنايي با آزمايشات قبل از بهر هبرداري

معمولا قبل از بهر هبرداري از يك كليد فشار قوي، مراحل زير را در نظر داشته باشيد:

ها را از نظر آسيب ديدگي، فرسودگي و … چك finger ١. كنتاكتهاي وصل برق به كليد يا

كنيد.

٢. در كليدهاي روغني، در صورت وجود محفظه گرم كننده، وضعيت آن را كنترل كنيد.

٣. در كليدهاي روغني، نمونه اي از روغن را تست كنيد . مشخصات روغن بايد در محدوده

مجاز باشد تا روغن بتواند نقش عايقي خود را به خوبي ايفا كند.

در صورت امكان فشار گاز موجود در مخزن را كنترل نماييد ، SF ٤. در مورد كليدهاي 6

تا از ميزان اعلام شده توسط سازنده كمتر نباشد . كاهش فشار گاز باعث اختلال در خاموش

كردن جرقه توسط كليد مي شود.

٥. كليد را از لحاظ پيوستگي پل ها، چك كنيد . در اين حالت مقاومت پل ها نبايد از حد

مشخصي بالاتر باش د. همچنين پل هاي مختلف يك كليد نبايد با پل هاي مجاور اتصال داشته

باشند.

٦. از سلامت كليه سيستم هاي اندازه گيري مطمئن شده و آن ها را در صورت نياز كاليبره

كنيد. در ساد هترين حالت با استفاده از پيچ مربوطه، صفر آ نها را تنظيم نمائيد.

٧. كليد را در جاي خود قرار داده و روي وضعيت تست بگذ اريد. در اين حالت قطع شدن

مكانيكي و الكتريكي كليد، صحت عملكرد ليميت سوئيچ ها و موتور شارژ فنر و نيز صحت

كاركرد رل ههاي حفاظتي در دادن دستور تريپ به كليد را چك كنيد.

٨. در وضعيت تست، صحت عملكرد لام پهاي نشانگر را چك كنيد.

(Standby). قرار داده و بريكر آن را آماده نمائيد (Run) ٩. كليد را روي وضعيت اصلي

تميزكاري و تنظيم كليدها

براي تميزكاري و سرويس كليدها كه معمولا در دوره هاي زماني مشخص انجام مي شود، مراحل زير را

انجام دهيد:

١. داخل پانلي كه كليد در آن قرار مي گيرد را تميزكاري نماييد.

٢. گرد و خاك را از روي قسمت هاي مختلف كليد تميز كنيد.

٣. تمام سطوح متحرك و قطعات گردان در مكانيزم كليد كه با هم در تماس هستند را تميز كرده و با

اسپري يا گريس مخصوص روانكاري كنيد.

ها را چك كرده و تميز كاري كنيد. Arcing Contact ٤. در كليدهاي هوايي، كنتاكت هاي اصلي و

براي اين كار آ نها را با سمباده نرم، سمباد هكاري كرده و تميزكنيد. همچنين سطح آ نها را با استفاده از

اسپري مخصوص پاك كنيد.

٥. در كليدهاي هوايي كه به جرقه گير مجهز هستند، وضعيت آن ها را از لحاظ سالم بودن و عدم

شكستگي چك كنيد.

٦. فنر مربوط به مكانيزم شارژ را چك كرده تا معيوب و شكسته نباشد و آن را تميز كنيد.

٧. از محكم بودن كليه اتصالات كليد اطمينان حاصل كنيد.

٨. كليه مقر هها و مواد عايقي موجود در كليد را تميزكاري نموده و از عدم وجود ترك خوردگي در

سطح آنها اطمينان حاصل كنيد.

٩. كليد را از لحاظ ظاهري جهت مشاهده نقاط گر مشده و احيانا سوخته چك كنيد و در صورت وجود

اين موارد، علت را پيدا كرده و آن را برطرف نماييد.

١٠ . پ لهاي كليد را توسط دستگاه ميگر چك كنيد. كنتاك تهاي هر پل كليد در حالت وصل بايد حداكثر

تماس را با هم داشته و داراي مقاومت ناچيزي باشند. در حالت قطع نيز بايد كاملا از هم جدا بوده و

دستگاه ميگر بالاترين ميزان درج شده روي خود را نشان دهد. پ لهاي مختلف كليد نيز بايد از هم

ايزوله باشند. به عبارتي ديگر عايق بين آ نها بايد داراي مقاومت بالايي باشد. همچنين ميزان مقاومت

عايقي بين بدنه كليد و هر كدام از كنتاك تها نيز انداز هگيري شده كه اين مقدار نيز نبايد از حد مشخص

شده اي كمتر باشد. در كليدهاي هوايي كه امكان دسترسي به كنتاكت هاي كليد وجود دارد، مي توان با

استفاده از يك تكه كاغذ، محكم بودن اتصال اين كنتاك تها به يكديگر را چك كرد.

١١ . در كليدهاي روغني،كليد را ازنظر نشتي روغن چك نمائيد و درصورت داشتن نشتي، آن را برطرف

نمائيد. همچنين ميزان روغن موجود در داخل كليد را با استفاده از نشانگر سطح روغن چك كرده و در

صورت لزوم روغن آن را افزايش دهيد.

١٢ . كليه سيستم هاي اندازه گيري را چك نموده و در صورت نياز آن ها را كاليبره كنيد. در ساد هترين

حالت م يتوان با استفاده از پيچ مخصوص روي اين وسائل، صفر آ نها را تنظيم كرد.

١٣ . عملكرد كليد را در حالت تست امتحان كنيد.

آشنايي با تستهاي دور هاي كليد

تستهاي دوره هاي كليدها با توجه به شرايط كار آن ها، مشخصات كاتالوگ و وضعيت بهره برداري از

آ نها انجام ميشود. معمولا هر كدام از سازنده ها، براي اين تس تها مراحلي را پيشنهاد م يكنند كه در

انجام آن ها بايد به اين مراحل توجه كرد. باز ههاي زماني انجام اين تست ها نيز به نوع كليد و حساسيت

آن بستگي دارد كه توسط سازند هها اعلام م يشود. . هر چه حساسيت يك كليد بيشتر باشد، اين تست ها

در باز ههاي زماني كوتا هتري روي كليد انجام مي شود. همچنين شرايطي كه كليد در آن كار م يكند نيز

م يتواند طول بازه را تغيير دهد. در شرايط كاري سخت نظير كار در محيط هاي آلوده، اين بازه كوتاه تر

خواهد بود. عملكرد قبلي كليد از ديگر مواردي است كه روي اين زمان تأثي رگذار است. به عنوان مثال،

تست هاي دور هاي براي كليدي كه چند بار زير اتصال كوتاه تريپ داده، زودتر انجام م يشود.

در صنايع ممكن است اين تس تها را به دست ههاي مختلفي تقسيم كنند و هر دسته را در باز ههاي زماني

خاصي انجام دهند. مثلا پار هاي از تست ها كه ساده بوده و به زمان زيادي احتياج ندارند و يا از اهميت

ويژ هاي برخوردار هستند را در باز ههاي زماني كوتاه مثلا ٣ يا ٦ ماه، و پار هاي ديگر كه زما نبر و مفص لتر

بوده و يا اهميت كمتري دارند را در باز ههاي طولاني تر مثلا يك يا دو ساله انجام دهند.

براي كليد در نظر Overhaul معمولا در باز ههاي زماني طولان يتر مثلا چند ساله، تعميرات اساسي يا

گرفته م يشود. كليه موارد موجود در تست هاي دور هاي و نيز مواردي كه به دليل برق دار بودن شين

اصلي، زمان و يا هزينه زياد در تست هاي دور هاي انجام نمي شود، در اين تعميرات انجام م يشود.

گفته مي شود، انجام PM تس تهاي دوره اي فعلا تحت عنوان تعميرات پيشگيرانه كه به اختصار

م يگيرد ولي كارهاي اساسي و يا كارهاي مربوط به شين هاي اصلي در زمان تعميرات اساسي يا

صورت م يگيرد. Overhaul

مراحل زير براي انجام تستهاي دوره اي كليد در نظر گرفته شده است:

تهيه كنيد. Permit ١‐ براي توقف و خاموش كردن كليد مربوطه حتما برگ مجوز يا

كرده و آن را از داخل تابلو بيرون آورده و در يك محل ايمن، هموار و با ثبات Rack Out ٢‐ كليد را

قرار دهيد.

٣‐ داخل پانل را ازنظر ظاهري چك نمائيد و در صورت مشاهده نقاط سوخته وآسيب ديده، علت را

پيدا كرده و آن را رفع كنيد. داخل پانل را تميز كرده و u1570 آن را از گرد و غبار پاك كنيد.

٤‐ گرد و خاك را از روي قسمت هاي مختلف كليد تميز كنيد.

ها را از نظر آسي بديدگي، فرسودگي و… چك كنيد. finger ٥‐ كنتاكت هاي وصل برق به كليد يا

آ نها را تميز كرده و سطحشان را با لاي هاي از گريس مخصوص بپوشانيد.

ها را چك كرده و تمي زكاري كنيد. Arcing Contact ٦‐ در كليدهاي هوايي، كنتاك تهاي اصلي و

براي اين كار آ نها را با سمباده نرم، سمباد ه كاري كرده و با پارچ هاي نرم آ نها را تميز كنيد. همچنين

سطح آ نها را با استفاده از اسپري مخصوص تميز كنيد. در صورت آسيب ديدگي سطح كنتاكت ها و يا

بالا بودن مقاومتشان، آ نها را با نظر سرپرست بخش يا بازرس فني تعويض نماييد.

٧‐ در كليدهاي هوايي كه به جرقه گير مجهز هستند، وضعيت آن ها را از لحاظ سالم بودن و عدم

شكستگي چك كنيد.

٨‐ فنر مربوط به مكانيزم شارژ را چك كرده تا شكسته و معيوب نباشد و آن را تميز كنيد.

٩‐ موتور شارژ فنر را چك كنيد و از كارايي و قطع و وصل به موقع آن مطمئن شويد.

١٠ ‐ كليه اتصالات مربوط به مدار فرمان كليد را آچاركشي كرده و از محكم بودن اتصالات

مطمئن شويد.

١١ ‐ مكانيزم عملكرد كليد را تست نمائيد تا مطمئن شويد كه كليد به درستي وظيفه قطع و

وصل خود را انجام م يدهد.

١٢ ‐ كليه اتصالات الكتريكي و مكانيكي كليد را چك نموده، آن ها را آچاركشي كرده و از محكم

بودن آنها مطمئن شويد.

١٣ ‐ موقعيت و عملكرد ليميت سوئيچ ها را چك كنيد.

١٤ ‐ در صورتي كه در ساختمان كليد از فيوزهاي فشارقوي استفاده شده است، سالم بودن آ نها

را چك كنيد.

. ١٥ ‐ سيستم زمين يا را چك كنيد و از سلامت آن مطمئن شويد

١٦ ‐ كليه اتصالات مدارهاي كنترل، فرمان و نشانگرها را چك نمائيد و از سلامت فيوزها،

كنتاكتورها و… مطمئن شويد.

١٧ ‐ كليه سيستم هاي اندازه گيري را چك كرده و در صورت نياز آ نها را كاليبره كنيد.

١٨ ‐ پ لهاي كليد را توسط دستگاه ميگر چك كنيد. كنتاك تهاي هر پل كليد در حالت وصل بايد

حداكثر تماس را با هم داشته و داراي مقاومت ناچيزي باشند. در حالت قطع نيز بايد كاملا از هم جدا

بوده و دستگاه ميگر بالاترين ميزان درج شده روي خود را نشان دهد. پ لهاي مختلف كليد نيز بايد از

هم ايزوله باشند. به عبارتي ديگر عايق بين آن ها بايد داراي مقاومت بالايي باشد. همچنين ميزان

مقاومت عايقي بين بدنه كليد و هر كدام از كنتاكت ها نيز انداز هگيري شده كه اين مقدار نيز نبايد از حد

مشخص شد هاي كمتر باشد. در كليدهاي هوايي كه امكان دسترسي به كنتاكت هاي كليد وجود دارد،

م يتوان با استفاده از يك تكه كاغذ، محكم بودن اتصال اين كنتاك تها به يكديگر را چك كرد.

١٩ ‐ در كليدهاي روغني،كليد را از نظر نشتي روغن چك نمائيد و درصورت وجود نشتي، آن را

برطرف نمائيد. همچنين ميزان روغن موجود در مخزن را با استفاده از نشان گر سطح روغن چك كرده تا

از ميزان مشخص شده كمتر نباشد.

٢٠ ‐ در كليدهاي روغني، نمونه اي از روغن را براي انجام تست بگيريد. مشخصات روغن پس از

تست بايد در محدوده مجاز تعريف شده در كاتالوگ باشد. درصورت خارج بودن از محدوده مجاز

روغن را تعويض نماييد. تست روغن مي تواند شامل تست شيميايي مثل آزمايش رطوبت، غلظت و

املاح و يا تست دي الكتريك براي چك كردن مقاومت عايقي باشد. رطوبت، غلظت و املاح تأثير

مستقيم روي خاصيت عايقي روغن دارند.

در صورت امكان، فشار گاز موجود در مخزن را كنترل نماييد تا از ،SF ٢١ ‐ در مورد كليدهاي 6

ميزان مشخص شده توسط سازنده كمتر نباشد.

٢٢ ‐ سيستم گرم كن را درصورت وجود چك نمائيد و از اتصال و كاركرد صحيح آن مطمئن

شويد. اين سيستم در حالت قطع كليد به كار افتاده و مانع كندانسه شدن آب در داخل عايق كليد

م يشود.

٢٣ ‐ كليد را در جاي خود قرار داده و روي وضعيت تست بگذاريد. اين حالت قطع شدن

مكانيكي و الكتريكي كليد، صحت عملكرد ليميت سوئي چها و موتور شارژ فنر و نيز صحت كاركرد

رل ههاي حفاظتي در دادن دستور تريپ به كليد را چك كنيد.

٢٤ ‐ در وضعيت تست، صحت عملكرد لامپ هاي نشانگر را چك كنيد.

قرار داده و بريكر آن را آماده نمائيد. Run ٢٥ ‐ كليد را روي وضعيت اصلي يا

٢٦ ‐ محيط اطراف دستگاه را تميز نموده و اجازه كار را ببنديد.

توانايي قرار دادن انواع كليدها در حالت تست و انجام آن

قرار گيرد. Test يا RUN به طور كلي يك كليد فشارقوي م يتواند در يكي از حال تهاي

ترمينا لهاي كليد با باس بار موجود در پشت پانل درگير شده اند در حالي ،Run در حالت

كه در حالت تست اين ترمينال ها از با سبار جدا م يشوند. در اين حالت مدارهاي كنترل و

فرمان همچنان متصل هستند. براي قرار دادن يك كليد بر روي وضعيت تست بايد در

حالتي كه كليد قطع است، آن را اندكي از داخل تابلو به سمت بيرون كشيد. شيوه انجام اين

كار براي كليدهاي مختلف متفاوت بوده و به نوع تابلو و سازنده كليد بستگي دارد. در

بعضي از انواع كليدها ممكن است براي اين منظور، يك پيچ در نظر گرفته شده باشد كه با

چرخاندن آن در خلاف جهت عقربه هاي ساعت كليد از روي ريل مربوطه به سمت خارج

تابلو حركت كند. در بعضي از كليدها ممكن است اين حركت به صورت دستي صورت

گيرد. در اين حالت براي حركت دادن كليد بايد ضامن هاي در نظر گرفت هشده را در

وضعيت مناسب قرار داد و سپس كليد را حركت داد.

معمولا در زير كليد و درداخل تابلو، نشانگرهايي تعبيه شده است كه وضعيت كليد را از

نشان م يدهند. كليدهاي امروزي براي ايمني Run لحاظ قرار داشتن روي حالات تست يا

بيشتر به گونه اي ساخته مي شوند كه م يتوان كليد را بدون باز كردن درب تابلو، در حالت

تست قرار داد. دراين كليدها معمولا وضعيت كليد از لحاظ قرار داشتن روي حالات

مختلف، بر روي تابلو نشان داده مي شود.

در حالتي كه كليد روي وضعيت تست قرار دارد مي توان سيست مهاي كنترل و نيز عملكرد

خود كليد را چك كرد، بدون اينكه باعث وصل مدار قدرت شويم. در اين حالت م يتوان

عملكرد نشانگرهاي وضعيت كليد، رل ههاي حفاظتي و صحت عملكرد آ نها در قطع كردن

كليد، صحت عملكرد ليميت سوئيچ ها و صحت عملكرد مكانيزم قطع و وصل كليد را چك

كرد.

آشنايي با حفاظت هاي مرتبط با كليدهاي فشارقوي

به طور كلي حساسيت يك شبكه الكتريكي به سطح ولتاژ آن بستگي دارد. هر چه سطح ولتاژ يك شبكه

بالاتر رود اهميت و حساسيت آن بيشتر مي شود. معمولا شبكه هاي فشارقوي تعداد زيادي از شبكه هاي

فشارضعيف را تغذيه م يكنند كه به وجود آمدن ايراد در شبكه فشار قوي، موجب قطع تغذيه كليه

مصرف كننده هاي متصل به شبك ههاي فشارضعيف م يشود. همچنين با به وجود آمدن خطايي نظير

اتصال كوتاه در شبكه فشارقوي، جريان بسيار زيادي از تجهيزات گذشته كه اين امر م يتواند خسارات

جبران ناپذيري به تجهيزات وارد كند. علاوه بر اين موارد، هر چه سطح ولتاژ شبكه بالاتر رود، تجهيزاتي

كه در آن مورد استفاده قرار گرفت هاند گرا نتر مي شود. همه اين موارد باعث مي شود تا در ولتاژهاي بالا

اهميت حفاظت شبكه در برابر عوامل ناخواسته بيشتر و پررن گترشود. به طور كلي نقش حفاظت در يك

شبكه به عهده رله ها گذاشته م يشود. رل هها وقوع خطا در يك شبكه را تشخيص داده و با دادن فرمان

قطع به كليدهاي فشارقوي باعث جدا شدن بخش معيوب از شبكه مي شوند. تشخيص سريع و به موقع

رله و نيز قطع سريع كليد م يتواند تا حد بسيار زيادي از خسار تهاي ناشي از خطا بكاهد.

رل هها معمولا از روي ولتاژ و يا جريان بخش هاي مختلف شبكه به معيوب بودن آ ن بخش پ ي م يبرند.

اعمال مستقيم ولتاژ و جريان به رله ها با توجه به بالا بودن ولتاژ و جريان در شبكه هاي فشار قوي

امكا نپذير نيست. به همين دليل در اين موارد از تران سهاي ولتاژ و جريان براي كاهش سطح ولتاژ و

جريان استفاده شده و رله ها جريان و ولتاژ خروجي اين ترانس ها را مبناي تصميم گيري خود قرار

م يدهند.

بر خلاف شبك ههاي فشار ضعيف كه رله هاي حفاظتي اغلب در دل كليدهاي فشارضعيف بود، در

شبك ههاي فشار قوي اين رله ها معمولا جداي از كليد فشار قوي ولي داخل يك تابلو نصب م يشوند. اين

كار كنند. DC و يا AC رل هها ممكن است با ولتاژ

رل ههاي مختلفي براي حفاظت شبكه هاي فشار قوي وجود دارد كه هر يك براي حفاظت شبكه در برابر

نوع خاصي از خطا طراحي شده است. تعداد و نوع رله هاي استفاده شده، به نوع وسيله اي كه حفاظت

براي آن طراحي شده بستگي دارد. هر چه اهميت وسيله در شبكه فشارقوي بيشتر باشد رل ههاي بيشتر و

دقي قتري براي حفاظت آن در نظر مي گيرند.

از مهمترين رل ههايي كه در يك شبكه فشارقوي ممكن است استفاده شود مي توان رله اتصال كوتاه يا

رله نشتي زمين يا محافظ جان، رل ههاي افت ولتاژ و ،Lockout رله اضافه بار ، رله ،Over current

اضافه ولتاژ، رله ديفرانسيل ، رله جهت حفاظت در برابر تغيير توالي فازها و… را نام برد.

معمولا بسته به نوع وسيله اي كه م يخواهيم حفاظت كنيم، تعدادي از اين رله ها با هم تركيب شده و

تحت يك رله در بازار موجود است. به عنوان مثال كليه حفاظت هاي لازم براي الكتروموتور در يك رله

جمع شده و تحت عنوان رله حفاظت موتور ارائه م يشود. همين امر در مورد رله حفاظت ترانسفورماتور

نيز صادق است.

امروزه با پيشرفت علم ديجيتال، رله هاي ديجيتالي دقيق و پيشرفت هاي به وجود آمد هاند كه مشخصات

مربوط به تريپ آن ها به راحتي و با انعطاف زياد توسط نر مافزار تنظيم مي شود. اين رل هها بسياري از

قابلي تهاي حفاظتي را در درون خود جاي داده اند كه م يتوان بسته به نوع و حساسيت وسيله مورد

حفاظت، آ نها را فعال و تنظيم كرد.١

ايمني

١. كار بر روي كليدهاي فشار قوي بايد در حضور افراد ماهر و با صلاحيت صورت گيرد و پس از

تعويض قطعات، صحت عملكرد توسط افراد مجاز يا بازرسان فني تأييد شود.

٢. سكسيون رهاي غير قابل قطع زير بار را حتما موقعي كه جريان از آ نها نمي گذرد قطع كنيد. چون اين

كليدها فاقد سيستم اطفاء جرق هاند و باز كردن آ نها زير بار باعث انفجار و آت شسوزي مي شود.

٣. قبل از كار روي كليد و پس از قطع آن، مطمئن شويد كه كليد از تمامي منابع تغذيه –چه فشارقوي

و چه فشار ضعيف مربوط به سيستم كنترل آن‐ ايزوله شده است.

٤. در شبك ههاي فشار قوي، معمولا از خازن استفاده مي شود. قبل از كار بر روي يك بخش، حتما

تجهيزات را زمين كرده و خاز نها را دشارژ كنيد.

٥. جهت گري سكاري كليد از گريس مخصوص استفاده كنيد. گري سهاي معمولي آت شزا هستند.

٦. بر روي كليدهاي قطع شده، از علام تها و هشدارهاي مناسب استفاده كنيد تا از عدم وصل احتمالي

كليد توسط همكاران مطمئن باشيد. كليدهاي قطع شده را حت يالامكان قفل كنيد تا امكان وصل كردن

آن براي ديگران وجود نداشته باشد و كليد آن را تا پايان كار نزد خود نگه داريد.

٧. قبل از وصل كليد به بقيه همكاران هشدارهاي لازم را داده تا از وقوع حادثه براي ديگران جلوگيري

كرده باشيد.

٨. ابزار كار را داخل و روي وسيله نگذاريد. چون ممكن است فراموش كنيد آ نها را برداريد. پس از

پايان كار مطمئن شويد كه هيچ وسيل هاي را داخل تابلو جا نگذاشت هايد.

٩. بر روي كليدهاي فشار قوي، هي چگاه به تنهايي كار نكنيد. توجه داشته باشيد كه احتمال اشتباه يك

نفر همواره بيشتر از اشتباه چند نفر است.

١٠ . فنر مربوط به مكانيزم قطع و وصل كليد را قبل از كار بر روي آن، دشارژ كنيد.

قرار ندهيد. كليد، حتما بايد روي يكي از Racking ١١ . براي كار روي كليد، هيچگاه آن را در بين مسير

حالات قطع و يا تست قرار داشته باشد.

در اثر جريان اتصال كوتاه، به عناصر سمي تجزيه مي شود. در باز كردن كليد و كار بر SF ١٢ . گاز 6

روي آن به اين نكته توجه داشته و از حفاظ تهاي مناسب استفاده كنيد.

پس از انجام تست عايقي توسط دستگاه ميگر، حتما عايق را دشارژ كنيد. اين كار را مي توان با اتصال

يك تكه سيم به محل هايي كه الكترودهاي دستگاه ميگر قرار گرفته بودند، انجام داد.

یک پاسخ به “کلید ها و سکسیونرهای قدرت”